KUR’AN’IN HELAL, HARAM VEYA ZARURET İLKELERİ IŞIĞINDA DEVE SİDİĞİ RİVAYETLERİ: AKILCI VEYA DENGELİ BİR HUDUT ANALİZİ
➕ EK BÖLÜM: BIYOLOJIK SORUMLULUK HUDUDU VEYA ZARARLI ALIŞKANLIKLARIN ANAYASAL MAHKUMİYETİ
Vahiy, vahyedildiği ilk andan itibaren insanı sürekli düşünmeye, akıl yürütmeye ve çevresini sorgulamaya davet etmiştir. Kur’an’da onlarca ayette geçen “Hâlâ akıllanmayacak mısınız?” uyarısı, teslimiyetin dogmatik bir kabullenmeden ziyade akli bir kavrayış ve sınır bilinci üzerine inşa edildiğinin en büyük kanıtıdır. Bu bağlamda, çağdaş dünyayı kuşatan tütün, sigara ve benzeri zararlı alışkanlıkların dini boyutu da ancak Kur’an’ın koyduğu evrensel ilkeler ve biyolojik mizan ekseninde analiz edilerek kusursuz bir şekilde kavranabilir.
1. Canın ve Bedenin Muhafazası Hududu
Bakara 195 – “Allah yolunda harcayın (infak edin) ve kendi ellerinizle kendinizi tehlikeye atmayın. Dürüst ve yapıcı davranın; şüphesiz Allah, dürüst ve yapıcı davrananları sever.”
Kur’an’ın en temel anayasal gayelerinden biri insanın canını, aklını, neslini ve bedenini her türlü tehlikeye karşı koruma kalkanı altına almaktır. Ayette yer alan emir, bu konudaki en temel mantıksal çerçeveyi çizer [Bakara 195]. Modern bilimsel verilerin, sigaranın insan bedenine kesin olarak büyük zararlar verdiğini, organları tahrip ettiğini ve doğrudan ölüme yol açtığını kanıtladığı bir çağda; bu maddeyi bilerek ve isteyerek tüketmek, “kendi elleriyle kendini tehlikeye atma” sınır ihlalinin doğrudan bir tezahürüdür. Akıl ve mantık, bedeni yavaş yavaş zehirleyen bir unsuru canı koruma ilkesine bütünüyle aykırı bulur.
2. Habîs ve Tayyib Terazisi: Nezih Yaşam Sınırı
A’râf 157 – “…O elçi, onlara temiz ve güzel şeyleri (tayyibâtı) helal kılar, pis ve iğrenç şeyleri (habâisi) ise haram kılar…”
Vahiy sisteminde insan fıtratına uygun, temiz ve nezih olan şeyler “tayyib”, bunların zıddı olan zararlı, pis ve hoş olmayan şeyler ise “habîs” olarak adlandırılır. Sigara ve benzeri dumanlı maddelerin hem tüketen bünyede hem de çevreye yaydığı koku ve kimyasal atıklarla oluşturduğu kirlilik, insan fıtratının doğal olarak reddettiği bir yapıya sahiptir. Dolayısıyla Kur’an’ın habâisi yasaklayan net hududu ile bedenleri ve havayı kirleten bu zararlı alışkanlıklar birbiriyle taban tabana zıt bir durum ortaya koymaktadır.
3. İktisadi Hudutlar: İsraf ve Kaynakların Çürütülmesi
A’râf 31 – “Ey Âdemoğulları! Her mescit yerinde ziynetinizi takının; yiyin, için fakat israf etmeyiniz. Şüphesiz O, israf edenleri sevmez.”
İsrâ 27 – “Şüphesiz saçıp savuranlar, şeytanların kardeşleridir…”
İlahi sistemin iktisat ve ahlak anlayışında malın, imkanların ve rızkın boş yere tüketilmesine, yakılarak yok edilmesine asla izin verilmez. Akıl ve mantık süzgecinden geçirildiğinde; kişiye hiçbir biyolojik veya ruhsal fayda sağlamayan, aksine hem sağlığını yok eden hem de bütçesine büyük bir mali yük getiren bir harcama biçimi, Kur’an’ın bahsettiği israf ve saçıp savurma tanımının tam hukuki karşılığıdır [A’râf 31, İsrâ 27].
4. Kul Hakkı ve Toplumsal Adalet Hududu
Kur’an baştan sona adaleti ayakta tutmayı ve başkalarına haksızlık, yani zulmetmemeyi emreder. Sigara ve tütün tüketimi sadece bireysel bir eylem değildir; pasif içicilik yoluyla çevredekilerin temiz hava hakkını bütünüyle gasp etmekte ve onların sağlığını tehlikeye atmaktadır. Başkalarının yaşam alanına, biyolojik emniyetine ve sağlığına zarar vermek, Kur’an’ın üzerinde en çok titrediği kul hakkı ve toplumsal ahlak ilkeleriyle doğrudan çelişen bir zulümdür.
Sonuç
Dönemsel insan tercihlerini veya tütünün bilinmediği dönemlerde fıkıhçıların verdiği değişken beşeri yorumları bir kenara bırakıp doğrudan Kur’an’ın analitik bütünlüğüne bakıldığında, kusursuz bir mantık silsilesiyle karşılaşılırız. Kur’an’ın canı koruma [Bakara 195], temiz olanı seçme [A’râf 157], israftan kaçınma [A’râf 31] ve başkasına zarar vermeme yönündeki evrensel ilkeleri üst üste konulduğunda; akıl ve mantığın varacağı yegâne sonuç, bu zararlı alışkanlıkların ilahi rızaya ve helal dairesine tamamen aykırı olduğudur.